محمد سعيد جانب اللهى

286

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

پسرزايى : در خراسان روزى كه اولين آثار حمل در زن حامله مشاهده شد ، براى پسر شدن مولود يكى از محارم و كسان او كلمهء محمد را روى پهلوى راستش مىنويسد . سابقا نزد دعانويس مىرفتند و او شكل حضرت سليمان را روى پهلوى راست زن مىكشيد ( شكورزاده : 130 ) « 1 » پاور زدن : در ميبد براى درمان كسى كه بىاختيار پايش به سنگ مىخورد بايد در سراشيبى ادرار كند به طورى كه ادرار به زير پايش برود ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . دندان درآوردن كودك : در قزوين وقتى كودك مىخواهد ، دندان دربياورد يك ديگ گندم مىپزند ، اهل خانه و بستگان مىخورند ، يا براى آن‌ها مىفرستند . مقدارى هم به نخ مىكشند و به عنوان دندان‌كشه به كلاه بچه مىآويزند ، بر اين باورند كه با اين عمل كودك به سهولت دندان درخواهد آورد ( گلريز : 369 ) . دير پا گرفتن بچه : در قزوين اگر بچه دير پا بگيرد ، او را سوار سگ مىكنند و دور حياط مىگردانند و بر اين باورند كه پاى بچه باز مىشود ( گلريز : 366 ) . در خرمشهر اگر بچه‌اى دير راه بيفتد بچه‌هاى بزرگ‌تر او را در زنبيلى مىگذارند و به در خانه‌ها مىروند و مىگويند : به اين چلاق يك چيزى بديد تا بلند بشه و راه بيفته هركس مقدارى نخود ، لوبيا و يا هر چيزى كه براى پختنش لازم است ، به بچه‌ها مىدهد ، مواد مزبور را به خانه مىآورند و با آن آش مىپزند كه مقدارى از آن آش را به بچه مىدهند ، مقدارى از آن در آب مىريزند و بقيه را به فقرا مىدهند ( سليم‌زاده : 30 ) . در جزيرهء قشم نيز مراسمى مشابه اين دارند ، با اين تفاوت كه بچه‌ها به ترتيب خاصى دو طرف زنبيل را گرفته درحالىكه مثل يك تخت روان حركت مىدهند ، به درب خانه‌ها مراجعه كرده و با صداى بلند مىخوانند : كندو پا نداره خيرش بكن به كندو * تا كندو پا بگيره حد اقل به در شش خانه مراجعه مىكنند و بعد بچه را به نزد مادر بازمىگردانند ( نوربخش : 428 ) . در راميان ( استان گلستان ) اگر كودكى به سن پنج يا شش سالگى برسد و راه نيفتد ، او را در ظرف سبدگونه‌اى به نام تسكن « 2 » مىگذارند و با طنابى به طول دو برابر قد بچه اگر پسر باشد ، به سگ نر و اگر دختر باشد ، به دم سگ ماده مىبندند . مادر با چوب سگ را وادار به حركت مىكند ، تا پنج يا شش قدم كه معادل طول عمر بچه است راه برود ، سپس بچه را از تسكن بيرون مىآورد و بر اين باورند كه چند روز بعد بچه راه خواهد افتاد ( يازرلو : 31 ) .

--> ( 1 ) . بنگريد جامع الدعوات ، ص 201 . ( 2 ) . taskan